| LATIJNSE GEZEGDES | |
| Beginnend met: A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z | |
| A top | |
| Ab amicis honesta petamus | |
| Laten we van onze vrienden louter eerzame dingen vragen. | |
| Ab asino lanam | |
| Wol van een ezel; bloed uit een steen (onmogelijk). | |
| Ab imo pectore | |
| Vanuit het diepst van het hart. (uit het hart) (Julius Caesar) | |
| Absentem laedit, qui cum ebrio litigat | |
| Hij die met een dronkaard twist, kwetst een afwezige. | |
| Absit invidia | |
| Geen kwaad bedoeld. | |
| Ab ovo usque ad mala | |
| Van het ei regelrecht naar de appels. (Van begin tot eind) (Horatius) | |
| Abyssus abyssum invocat | |
| Afgrond roept afgrond. (Een fout leidt naar de volgende.) | |
| Accipere quam facere praestat injuriam | |
|
Het is beter onrechtvaardigd te worden behandeld, dan een onrechtvaardigheid te begaan. |
|
| Acta est fabula | |
|
De daden zijn een toneelstuk. (het
spel is afgelopen.) Met deze woorden werd in de Romeinse theaters het einde van de voorstelling aangegeven. Dit zouden de laatste woorden van keizer Augustus zijn geweest. |
|
| Acta est fabula, plaudite! | |
|
De daden zijn een toneelstuk, applaus! (het spel is afgelopen, applaus!) |
|
| Acta non verba | |
| Geen woorden maar daden. | |
| Ad astra per aspera | |
| Naar de sterren door inspanning. | |
| Ad calendas graecas of ad kalendas graecas | |
|
Naar de Griekse calendae
verschuiven. (met sint-juttemis.) waarop meest betalingen plaatsvonden. |
|
| Adde parvum parvo magnus acervus erit | |
| Voeg een beetje bij een beetje en je hebt een grote berg. (Ovidius) | |
| Ad multos annos | |
| Naar vele jaren!, i.e. nog vele jaren! | |
| Adolescens laudandus, ornandus, tollendus | |
|
De jongeman moet worden geprezen, onderscheiden en ter zijde geschoven. (Cicero refererend naar Octavianus, de latere Augustus) |
|
| Ad praesens ova cras pullis sunt meliora | |
|
Eieren vandaag zijn beter dan
kuikens morgen. (èèn vogel in de hand is beter dan tien in de lucht) |
|
| Adversis rebus prosperisque In voor en tegenspoed |
|
| A fronte praecipitium a tergo lupi | |
| Een afgrond van voren, en wolven van achteren. (tussen Scilla en Chãrybdis) | |
| Age quod agis | |
| Doe waar je goed in bent, (let op wat je doet) | |
| Ago ergo sum | |
| Ik handel, dus ik besta. | |
| Alea iacta est | |
| De dobbelsteen is geworpen. (de teerling is geworpen) (Julius Caesar) | |
| Aliena nobis, nostra plus aliis placent | |
| Andermans dingen zijn aantrekkelijker voor ons, en de onze voor andere mensen. (Publilius Syrus) | |
| Altissima quaeque flumina minimo sono labi | |
|
De diepste rivieren stromen met het minste geluid. (stille wateren hebben diepe gronden) |
|
| Amantium irae amoris integratio est | |
| De ruzies van geliefden is de hernieuwing van de liefde. (Terentius) | |
| Amare et sapere vix deo conceditur | |
| Zelfs de goden kunnen niet verliefd en wijs zijn tegelijk. | |
| Amat victoria curam | |
| Geen overwinning zonder inspanning. | |
| Amicus certus in re incerta cernitur | |
| Een echte vriend wordt in onzekere tijden opgemerkt. | |
| Amicus verus est rara avis | |
| Een ware vriend is een zeldzame vogel. | |
| Amor caecus est | |
| Liefde is blind. | |
| Amor est vitae essentia | |
| Liefde is de essentie van het leven. | |
| Amor tussisque non celantur | |
| Liefde, en een hoest, kan men niet verbergen. (Ovidius) | |
| Amor vincit omnia | |
| Liefde overwint alles. (Vergilius) | |
| Amoto quaeramus seria ludo | |
|
Laten we scherts terzijde laten en
ons met ernstige dingen bezig houden; (alle gekheid op een stokje) (Horatius) |
|
| Anguis in herba | |
| Een slang in het gras. (een verraderlijk persoon). (Vergilius) | |
| Anicularum lucubrationes | |
| Ouwe wijven praatjes. | |
| Antiquo ipse cultu victuque | |
|
Iemand van de oude stijl en
levenswijze. (Tacitus, Annales 3,52-55) Karakterisatie over het voorbeeld van Vespasianus tot inperking van de consumptie. |
|
| Asinus ad lapidem non bis offendit eundem | |
| Een ezel stoot zich geen twee keer aan dezelfde steen. | |
| Asinus asinum fricat | |
|
De ezel wrijft de ezel. (Verwaande mensen vleien elkaar met eigenschappen die ze niet bezitten) |
|
| Aspirat primo Fortuna labori | |
| Het geluk lacht onze eerste poging toe. (Vergilius) | |
| Audaces fortuna iuvat | |
| Het geluk begunstigd (is met) de stoutmoedige. (Vergilius) | |
| Audi alteram partem | |
| Luister naar de andere kant. | |
| Audi et alteram partem | |
| Luister ook naar de andere zijde. | |
| Audi, vide, tace, si tu vis vivere | |
| Hoor, zie, zwijg, als je wilt leven. | |
| Audiatur et altera pars! | |
| Laat ons luisteren naar de andere kant! (hoor en wederhoor) | |
| Audio, video, disco | |
| Ik hoor, ik zie, ik leer. | |
| Auget largiendo | |
| Hij die royaal geeft, vermeerderd. | |
| Aura popularis | |
| De volkswind. Het populaire briesje. (de veranderlijke volksgunst) (Cicero) | |
| Aurea mediocritas | |
|
Het gulden midden. (de gulden
middenweg) Een ethisch doel; de waarheid ligt meestal in het midden. (Horatius) |
|
| Auribus tenere lupum | |
|
Een wolf bij de oren vasthouden. (Ik bevind mij in een gevaarlijke situatie en durf niet los te laten.) (Terentius) |
|
| Aurora Musis amica | |
| Ochtendgloren is een vriend van de muses. (een vroege vogel vangt altijd wat.) | |
| Aut Caesar aut nihil | |
| Caesar of niets, i.e., alles of niets. | |
| Aut viam inveniam aut faciam | |
| Ik vind een weg of ik maak er een. (ik vind een oplossing of ik maak er een) | |
| Ave caesar! Morituri te salutamus | |
| Gegroet Caesar! Zij die gaan sterven groeten u. (gladiatoren voor het gevecht) | |
| A verbis ad verbera | |
| Van woorden tot slagen. | |
| B top | |
| Bene qui latuit, bene vixit | |
| Hij die fatsoenlijk leeft, leeft onopgemerkt. (Ovidius) | |
| Bene rem geras et valeas, dormias sine qura | |
| Ik wens u veel geluk en gezondheid, slaap zonder zorg. | |
| Beneficium accipere libertatem est vendere | |
| Een gunst aannemen, is vrijheid verkopen. (Publilius Syrus, Sententiae 48) | |
| Benevole lector | |
| Welwillende lezer! | |
| Bis dat qui cito dat | |
| Wie snel geeft, geeft dubbel. (Publilius Syrus, Sententiae 235) | |
|
Bis vivit qui bene vivit |
|
| Hij die goed leeft leeft tweemaal. | |
| Boni pastoris est tondere pecus, non deglubere | |
|
Een goede herder scheert zijn
schapen, maar vilt hen niet. (Tiberius bij Suetonius, Vita Tiberi, 32) |
|
| Bonum vinum laetificat cor hominis | |
| Goede wijn verblijdt het hart van een mens. | |
| Brevis ipsa vita est sed malis fit longior | |
| Ons leven is kort maar wordt verlengt door ongeluk. (Publilius Syrus) | |
| C top | |
| Caeca invidia est | |
| Afgunst is blind. (Livius) | |
| Caeci caecos ducentes | |
|
Blinden worden geleid door blinden.
(Leiders hebben niet meer kennis dan zij die ze leiden.) |
|
| Canes latrantes non mordent | |
| Blaffende honden bijten niet. | |
| Canis timidus vehementius latrat quam mordet | |
|
Een angstige hond blaft meer dan hij
bijt. (Curtius, Historiarum Alexandri Magni Macedonis 7, 4, 13) |
|
| Carpe diem | |
| Pluk de dag. (gebruik de dag zo intensief mogelijk.) (Horatius, Carmina 1, 11, 8) | |
| Carpe diem, quam minimum credula postero | |
| Pluk de dag, vertrouw geenszins op morgen. (Horatius, Carmina 1, 11, 8) | |
| Cave canem | |
| Wacht u voor de hond. (pas op voor de hond.) | |
| Cave quid dicis, quando et cui | |
| Wees voorzichtig met wat je zegt, wanneer en tegen wie. | |
| Caveant consules | |
| Laten de consuls op hun hoede zijn. (men zij op zijn hoede.) | |
| Caveant consules, ne quid respublica detrimenti capiat | |
|
Laten de consuls op hun hoede zijn,
dat de staat geen nadeel ondervindt. Formule waarmee in het oude Rome de senaat in tijd van nood aan de consuls onbeperkte macht verleende; het Senatus Consultum Ultimum. (het laatste bevel van de Senaat) |
|
| Caveat emptor | |
| De koper zij op zijn hoede. | |
Cedant arma togae. Laat de wapens wijken voor de toga. (Laat geweld wijken voor de wet. (Cicero) |
|
| Cedo maiori | |
| Ik wijk voor een meerdere. | |
| Ceterum censeo Carthaginem esse delendam | |
|
Overigens ben ik van mening dat
Carthago verwoest moet worden. Hiermee besloot Cato de Oude al zijn redevoeringen in de senaat van Rome. |
|
| Cineri gloria sera venit | |
| Roem komt te laat voor de doden. | |
| Claude os, aperi oculos | |
| Houd je mond dicht, maar je ogen open. (mondje toe, oogjes open; zwijg en zie.) | |
| Concordia parvae res crescunt , discordia maximae dilabuntur | |
| De kleinen groeien door eendracht, de grootsten gaan ten onder door tweedracht. | |
| Condicio sine qua non | |
| Voorwaarde zonder welke (het gevolg) niet (zou ingetreden) zijn. | |
| Concordia res parvae crescunt | |
| Door eensgezindheid groeien kleine dingen. (eendracht maakt macht) | |
| Coniecturalem artem esse medicinam | |
| Geneeskunde is de kunst van het raden. (Aulus Cornelius Celsus) | |
| Conscia mens recti, famae mendacia ridet | |
| Wie zich bewust is van de waarheid, lacht om de leugens van het gerucht. | |
| Consuetudo altera natura est | |
| Gewoonte is een tweede natuur. | |
| Contradictio in terminis | |
| Tegenspraak in termen. (interne tegenspraak) | |
| Contra vim mortis non est medicamen in hortis | |
|
Tegen de dood is geen geneesmiddel in de tuin. (tegen de dood is geen kruid opgewassen.) |
|
| Cotidiana vilescunt | |
| Vertrouwelijkheid kweekt verachting. | |
| Cotidie damnatur qui semper timet | |
| Hij die doorlopend vreest wordt dagelijks veroordeeld. (Publilius Syrus) | |
| Crescentem sequitur cura pecuniam | |
| Met het geld groeien de zorgen. (Horatius, Carmina 3, 16, 17) | |
| Crescit amor nummi quantum ipsa pecunia crevit | |
|
Evenzeer als het geld toeneemt, groeit ook de hebzucht. (Iuvenalis, Saturae 14, 139) |
|
| Cui bone? | |
|
Wie heeft er voordeel van?; voor wie
is het goed? formulering van de grondbeginselen van onderzoek ‘Cui bono?’ door Cicero, Phil. 2, 14, 35, Pro Milone 12, 32, Pro Sexto Roscio Amerino 30, 84 en 31, 86. |
|
| Cui cum paupertate bene convenit dives est. | |
Wie het met zijn armoede goed kan vinden is rijk. Seneca, ad Lucilium, 1.4, 11 |
|
| Cui placet obliviscitur, cui dolet meminit | |
| We vergeten onze genoegens, we herinneren ons lijden. (Cicero, pro Mur.42) | |
| Cuiusvis hominis est errare; nullius nisi insipientis in errore perseverare | |
|
Ieder mens maakt fouten; alleen een
dwaas volhard in die fout. I.e. maakt dezelfde fout opnieuw. (Cicero) |
|
| Cum grano salis | |
| Met een korreltje zout. | |
| Cum tacent, clamant | |
| Wanneer ze zwijgen, roepen ze. (Hun zwijgen spreekt luider dan woorden. (Cicero) | |
| Cura nihil aliud nisi ut valeas | |
| Let nergens op behalve dat u goed doet. (Cicero) | |
| Cura ut valeas | |
|
Pas op u gezondheid en vaarwel. of,
Draag zorg opdat het u goed gaat. De gebruikelijke zin aan het eind van een brief gericht aan een bekende waar men echter (nog) niet echt vertrouwelijk mee is. |
|
| Currentem incitare | |
|
Iemand die hard loopt, nog meer aanzetten (nodeloos aansporen) (Cicero, Ad Quintum 1, 16, 45) |
|
| D top | |
| De gustibus non est disputandum | |
| Over smaak valt niet te twisten. | |
| Decessit sine prole (d.s.p.) | |
| Gestorven zonder nakomelingen (achter te laten). | |
| De inimico non loquaris sed cogites | |
| Wens uw vijanden geen kwaad, maar beraam het. | |
| Deliberandum est saepe, statuendum est semel | |
|
Men moet vaak overleggen, maar slechts eenmaal beslissen. (Publilius Syrus, Sententiae 132) |
|
| De mortuis nil nisi bonum | |
| Van de doden niets dan goeds. (Chilon) | |
| De nihilo nihil | |
| Van niets komt niets. (Lucretius) | |
| Desinit in piscem mulier formosa superne | |
| De uitkomst beantwoordt niet aan de verwachtingen. (Horatius, Ars poetica) | |
| Dictum factum | |
| Zo gezegd, zo gedaan. (Terentius, Heautontimorumenos 904) | |
| Dictum sapienti sat est | |
|
Voor een goed verstaander is dit
woord genoeg. (Zie ook: sapienti sat.) (Plautus, Persa 729; Terentius, Phormio 541) |
|
| Difficile est deponere longum amorem | |
| Het is moeilijk een lang gekoesterde liefde op te geven. (Catullus) | |
| Diis (of: dis) manibus (sacrum) (D.M.S. of D.M.) | |
|
Aan de godenschimmen (de zielen der
gestorvenen) gewijd. Opschrift op Oud-Romeinse graven en begraafplaatsen. |
|
| Diligentia maximum etiam mediocris ingeniis subsidium | |
|
Zorgvuldigheid is een uitstekend hulpmiddel, zelfs voor mensen met een matig talent. |
|
| Dimidium facti, qui coepit, habet | |
|
Een goed begin is het halve werk; Goed begonnen is half gewonnen. (Horatius, Epistulae 1, 2, 40) |
|
| Dispar vulgo | |
| Afwijkend van de grote massa. | |
| Divide et impera | |
| Verdeel en heers. | |
| Doctus cum libro | |
| Geleerd met het boek. (Geen eigen denkbeelden.) | |
| Docendo discimus | |
| Door te onderwijzen leren wij. | |
| Dolus an virtus, quis in hoste requirat? | |
|
Wie vraagt of de vijand is verslagen door list of moed? (het doel heiligt de middelen) |
|
| Dolus bonus | |
|
Bedrog, misleiding, ter bereiking van een goed oogmerk. (Een leugentje om bestwil.) |
|
| Donec eris felix, multos numerabis amicos; tempora si fuerint nubila, solus eris | |
|
Zolang je gelukkig bent, tel je veel vrienden; in sombere tijden zal je alleen staan. (Vgl. Ovidius, Tristia 1, 9, 5/6) |
|
| Dulcia non meruit, qui non gustavit amara | |
|
Hij verdient het zoete niet, die 't bittere niet heeft gesmaakt. (Ovidius,Ars Amatoria III,5,11) |
|
| Dum vivimus, vivamus | |
| Laten we van het leven genieten, zolang als we leven. | |
| E top | |
| E fructu arbor cognoscitur | |
| Aan de vruchten herkent men de boom. | |
|
Emas non quod opus est, sed quod necesse est; quod non opus est, asse carum est |
|
|
Koop niet wat misschien nodig is, maar wat noodzakelijk is; wat niet nodig is, is altijd te duur. |
|
| Eo ipso | |
| Vanzelf; juist daardoor. | |
| Epistula non erubescit | |
| Een brief bloost niet. (Cicero) | |
| Errare humanum est | |
| Vergissen is menselijk. (Seneca) | |
| Et in Arcadia ego | |
|
Ook ik ben in Arcadië geweest. heeft verloren uitdrukt. jeugdige herders naar een doodskop kijken. |
|
| Eventus docebit | |
| De afloop zal het leren. (Livius) | |
| Exceptio probat regulam | |
| De uitzondering bevestigt de regel. | |
| Ex more | |
| Volgens gewoonte. | |
| Ex nilhilo nihil fit | |
| Niets komt van niets. | |
| Exempli gratia (e.g) | |
| Bijvoorbeeld. | |
| Experientia docet stultos | |
| Ervaring onderwijst dwazen. | |
| Experientia docet | |
| Ervaring is de beste leermeester. | |
| F top | |
| Fabas indulcet fames | |
| Honger maakt rauwe bonen zoet. | |
| Faber est suae quisque fortunae | |
| Iedere man is de schepper van zijn eigen geluk. (Appius Claudius Caecus) | |
| Facile omnes cum valemus recta consilia aegrotis damus | |
|
Wanneer men zelf gezond is, is het
gemakkelijk goede raad aan zieken te geven. (Terentius, Andria 309) |
|
| Facta, non verba | |
| Geen woorden, maar daden. | |
| Fallaces sunt rerum species | |
| Bedrieglijk is de schijn der dingen. (Schijn bedriegt.) (Seneca) | |
| Fallit imago | |
| Beeld misleidt. (Schijn bedriegt) | |
| Fama nihil est celerius | |
| Niets is sneller dan een gerucht. (Livius) | |
| Fere libenter homines id quod volunt credunt | |
|
De mensen geloven graag wat ze willen. (Caesar, Commentarii de bello Gallico 3, 18) |
|
| Festina lente | |
|
Haast je langzaam. (haastige spoed
is zelden goed.) Motto van Augustus. |
|
| Festina lente, omnia fac cauta mente | |
| Haast je langzaam, doe alles omzichtig van geest. | |
| Flamma fumo est proxima | |
| De vlam is het dichtst bij de rook. (waar rook is, is vuur.) (Plautus, Curculio 53) | |
| Flamma fumo est proxima; fumo comburi nil potest, flamma potest | |
|
De vlam is het dichtst bij de rook; door rook kan niets verbranden, maar wel door de vlam. (Plautus, Curculio 53/54) |
|
| Formosa facies muta commendatio | |
|
Een schoon gelaat is een stilzwijgende aanbeveling. (Publilius Syrus, Sententiae 169) |
|
| Formosa virgo dotis dimidium | |
| Een mooi meisje is de halve bruidsschat. (Afranius) | |
| Forsan et haec olim meminisse iuvabit | |
|
Wellicht zal het eens een vreugde zijn ook hieraan terug te denken. (Vergilius, Aeneis 1, 203) |
|
| Fortes Fortuna adiuvat | |
| Fortuna (het geluk) helpt de sterken (moedigen). (Terentius, Phormio 203) | |
| Fortuna caeca est | |
| De Fortuin is blind. (geluk is blind) (Cic, Laelius de amicitia 54) | |
| Fortuna multis dat nimis, nulli satis | |
|
De fortuin geeft aan menigeen te veel, aan niemand genoeg. (Martialis, Epigrammata) |
|
| Fortuna vitrea est: tum cum splendet frangitur | |
|
Geluk is als glas, juist als het schittert, wordt het gebroken. (Publilius Syrus, Sententiae, 189) |
|
| Fronti nulla fides | |
| Op het uiterlijk kan men niet afgaan. (Iuvenalis, Saturae 2, 8) | |
| Frustra laborat, qui omnibus placere studet | |
| Die allen tracht te behagen doet tevergeefse moeite. | |
| Fundere aquas in mare | |
| Water naar de zee dragen. | |
| Fur, cave | |
| Dief, pas op. | |
| G top | |
| Gallus in suo sterquilino plurimum potest | |
|
Elke haan is baas op zijn eigen mesthoop. (Iedereen is de baas in zijn eigen huis.) |
|
| Gaudeamus igitur, (iuvenus dum sumus) | |
|
Laat ons dan vrolijk wezen, (zolang
we jong zijn). Begin van een oud studentenlied. |
|
| Gladiator in arena consilium capit | |
|
De gladiator vormt zijn plan in de arena (d.w.z. te laat). (Publilius Syrus, Sententiae 149) |
|
| Gloria filiorum patres | |
| De roem van de zonen is die van hun vaders. | |
| Gloriosum est iniurias oblivisci | |
| Het is glorieus om onrecht te vergeten. | |
| H top | |
| Historia docet | |
| Geschiedenis onderricht. (Leer van het verleden) | |
| Historia est vitae magistra | |
| Geschiedenis is de leermeester van het leven. | |
| Hoc est vivere bis vita posse priore ervi | |
|
Tweemaal leven is nuttig profiteren
van het verleden. (Ervaring is de beste leermeester, dus leer er van.) |
|
| Hoc natura est insitum, ut quem timueris, hunc semper oderis | |
| Het is een aangeboren iets om diegene te haten die we geleerd hebben te vrezen. | |
|
Hoc tempore obsequium amicos, veritas odium parit |
|
|
Tegenwoordig krijgt men vrienden door vleierij, de waarheid baart haat. (Terentius) |
|
| Hodie mihi, cras tibi | |
|
Heden (is de beurt) aan mij, morgen
aan u. (heden ik, morgen gij.) Opschrift bij de ingang van een begraafplaats, op grafzerken, enz. |
|
| Homines quod volunt credunt | |
| Mensen geloven wat ze willen geloven. (Caesar) | |
| Homo homini lupus | |
| De mens is een wolf voor de mensen. (Plautus) | |
| Homo praesumitur bonus donec probetur malus | |
| Men is onschuldig tot men schuldig is bevonden. | |
| Homo sum, humani nihil a me alienum puto | |
| Niets menselijks is mij vreemd. (Cicero) | |
| Homo vitae commodatus non donatus est | |
| De mens is het leven geleend, niet gegeven. (Pubilius Syrus) | |
| Honor virutis preamium | |
| Eer is de beloning voor deugdzaamheid. | |
| Honores mutant mores | |
| Eerbewijzen veranderen de gewoontes. (macht corrumpeert) | |
| Hora ruit, tempus fluit | |
| Het uur snelt voort, de tijd vergaat. | |
| Hostis est quisquis mihi non monstrat hostem | |
| Een vijand is ieder die mij de vijand niet wijst. (Seneca) | |
| I top | |
| Ignis aurum probat, miseria fortes viros | |
| Vuur test goud, tegenslag test sterke mannen.(het leven is geen lolletje) | |
| Ille dolet vere, qui sine teste dolet | |
| Hij die oprecht treurt, treurt zonder getuigen. (Martialis) | |
| Imperare sibi maximum imperium est | |
|
Zichzelf te beheersen is de grootste
heerschappij. (Seneca, Epistulae morales ad Lucilium 113, 30) |
|
| Impossibilium nulla obligatio est | |
| Niemand is gehouden tot het onmogelijke. (= Rechtsregel.) | |
| In cauda venenum | |
|
Het venijn zit in de staart; i.e. in
de staart (van de schorpioen) zit het vergif; in het laatste deel van de rede of van een geschrift zit de felheid van de aanval. Dit gezegde wordt gebruikt, wanneer bij een veelbelovend voorstel het ongunstige pas aan het einde komt. |
|
| In dubiis non est agendum | |
| Bij twijfel (gevallen) onthoud men zich van actie. | |
| In dubio, abstine | |
| In geval van twijfel, onthoude men zich. | |
| In dubio pro reo | |
|
Twijfel (aan de schuld) komt de
verdachte ten goede. Rechtsregel. (In twijfel, dan vóór de beschuldigde) |
|
| In hoc signo vinces | |
| In dit teken zult u overwinnen. (Eusebios) | |
| In medio stat virtus | |
| De deugd staat in het midden. (Horatius) | |
| In medio tutissimus ibis | |
| In het midden van alles bent u het veiligst. (Ovidius) | |
| Inopi beneficium bis dat, qui dat celeriter | |
|
Wie vlot geeft, bewijst een behoeftige tweemaal een weldaad. (Publilius Syrus, Sententiae 235) |
|
| Inter spem et metum | |
| Tussen hoop en vrees. | |
| In vino veritas | |
| De waarheid is in de wijn. (een dronkaard spreekt de waarheid) | |
| Ira furor brevis est | |
| Woede is een korte krankzinnigheid (Horatius) | |
| Inter arma enim silent leges | |
| In tijden van oorlog zijn de wetten stil. (Cicero, Oratio Pro Annio Milone IV) | |
| L top | |
| Lector benevole | |
| Beste lezer. | |
| M top | |
| Maiore cura quam ingenio | |
|
Geschreven met meer zorg dan talent.
soberheid in diens werk merkt Plinius minor in zijn necrologie (brief 3,7) over Silius dit enigszins zuur op. |
|
| Male parta male dilabuntur | |
| Wat onrechtvaardig (oneerlijk) is verworven gedijt niet. (Cicero) | |
| Malum consilium quod mutari non potest | |
| Het is een slecht plan dat niet gewijzigd kan worden. (Publilius Syrus) | |
| Manus manum lavat | |
|
De ene hand wast de andere. (gunst
voor een gunst) (Petronius, Satiricon 45; Seneca, Apocolocyntosis 9) |
|
| Matrem timidi flere non solere | |
|
De moeder van een voorzichtig man heeft zelden reden tot wenen. (Nepos, Trasybulus, 2) |
|
| Mea culpa, mea culpa, mea maxima culpa | |
| Door mijn schuld, door mijn schuld, door mijn grote schuld. | |
| Mea mihi conscientia pluris est quam omnium sermo | |
|
Mijn eigen geweten betekent meer voor mij dan wat de wereld zegt. (Cic., Ad Att. ep.28,2) |
|
| Medicoque tantum hominem occidisse inpunitas summa est. | |
|
Alleen een arts gaat geheel vrijuit wanneer hij een mens heeft gedood. (Plin.nat.hist.29,18) |
|
| Memento, homo, quia pulvis es et in pulverem revertis | |
| Bedenk, mens, dat ge stof zijt en tot stof zult wederkeren. (Genesis 3, 19) | |
| Memento mori | |
| Gedenk te sterven. Devies van de Orde der Trappisten. |
|
| Mens agitat molem | |
| De geest beweegt de massa. (de geest regeert de materie.) (Vergilius, Aeneis 6, 727) |
|
| Mens regnum bona possidet | |
|
Wie een goed hart heeft, bezit een koninkrijk. (wie een goed hart heeft, heeft een groot bezit). |
|
| Mens sana in corpore sano | |
| Een gezonde geest in een gezond lichaam. (Iuvenalis, Saturae 10, 356) | |
| Multum legendum est, non multa | |
| Veel moet je lezen, niet velerlei. (Je moet in de diepte lezen, niet in de breedte.) | |
| Multum, non multa | |
|
Veel, niet velerlei. (Plinius minor, Epistulae 7, 9, 16 ; Quintilianus, Institutio oratoria 10,1) |
|
| N top | |
| Necessitas frangit legem | |
| Nood breekt wet. | |
| Nec verbum verbo curabis reddere fidus interpres | |
| Als een ware vertaler moet je er opletten niet letterlijk te vertalen. (Horatius) | |
| Necesse est multos timeat quem multi timent | |
|
Hij moet velen vrezen, die door
velen word gevreesd. (Laberius) Bij deze regel zou het publiek naar Caesar hebben gekeken. |
|
| Nemo in amore videt | |
| In de liefde ziet niemand. (Liefde maakt blind.) (Propertius, Elegiae 2, 14, 18) | |
| Nemo mortalium omnibus horis sapit | |
| Geen sterveling is te allen tijde wijs. (Plinius maior) | |
| Nemo risum praebuit, qui ex se coepit | |
| Niemand wordt uitgelachen, die om zichzelf lacht. (Seneca) | |
| Nemo sine cruce | |
|
Niemand is zonder kruis. (ieder
huisje heeft zijn kruisje.) Tekst op gevelsteen van het Martenahuis in Franeker. |
|
| Nemo sine vitiis nascitur | |
| Niemand wordt zonder gebreken geboren. (Horatius, Satirae) | |
| Nemo sine vitio est | |
| Niemand is zonder fouten. (Seneca maior) | |
| Nemo solus satis sapit | |
| Niemand weet alleen genoeg. (Plautus, Miles gloriosus 885) | |
|
"Nescire autem quid ante quam natus
sis acciderit, id est semper esse puerum. Quid enim est actas hominis, nisi ea memoria rerum veterum cum superiorum actate contexitur?" |
|
|
"Niet weten wat er voor je geboorte
is gebeurd is altijd een kind blijven. voorouders wordt verweven door de annalen van
de geschiedenis?" |
|
| Nescire quaedam magna pars sapientiae est | |
|
Sommige dingen niet te weten is een groot deel van de wijsheid. (Hugo de Groot) |
|
| Nescis quid vesper vehat | |
| Je weet niet wat de avond brengt. | |
| Ni (si) fallor | |
| Als ik me niet vergis. | |
| Nihil ad rem | |
| Het doet niets ter zake. | |
| Nihil agere delectat | |
| Het is plezierig niets te doen. (Cicero, De oratore 2, 24) | |
| Nihil desperandum | |
| Er moet niet worden gewanhoopt. (wanhoop niet) | |
| Nihil est in intellectu quod non prius in sensu | |
|
Er is niets in het verstand dat niet
al eerder was waargenomen. Of, Niets is er in het verstand, dat niet eerst zintuiglijke waarneming is geweest. |
|
| Nihil semper floret | |
| Niets bloeit eeuwig | |
| Nihil tam munitum quod non expugnari pecunia possit | |
| Geen vesting is zo sterk dat het niet kan worden ingenomen door geld. (Cicero) | |
| Nil novi sub sole | |
| Er is niets nieuws onder de zon. (Prediker 1, 9) | |
| Nolens volens | |
|
Niet-willend willend. (Of men wil of
niet, goed- of kwaadschiks) Dit gezegde is niet klassiek. |
|
| Nomen nescio (N.N.) | |
|
Ik weet de naam niet. N.N. wordt gebruikt als aanduiding van iemand die onbekend moet blijven. |
|
| Non est ad astra mollis e terris via | |
| De weg van de aarde naar de sterren is niet gemakkelijk.(Seneca) | |
| Non est ars quae ad effectum casu venit | |
|
Wat door toeval tot uitwerking komt,
is geen kunst. (Seneca, Epistulae morales ad Lucilium 29, 3) |
|
| Non liquet (N.L.) | |
|
De zaak is niet duidelijk. (ik
onthoud me van een beoordeling.) Romeinse formule om een blanco stem uit te brengen. |
|
| Non nobis solum nati sumus | |
|
Wij zijn niet voor onszelf alleen
geboren. (Cicero, De officiis 1, 22) Vgl. Nemo sibi vivit, et nemo sibi moritur. |
|
| Non omne quod nitet aurum est | |
| Het is niet alles goud dat blinkt. | |
| Non omnes qui habent citharam sunt citharoedi | |
| Niet iedereen die een gitaar heeft is een gitarist. (Varro, De re rustica 2, 1, 3) | |
| Non omnia possumus omnes | |
|
Wij kunnen niet allen alles. (Ieder heeft zijn eigen talent.) (Vergilius, Bucolica, 8, 63) |
|
| Non placet | |
|
Het behaagt niet: tegen!. (ik ben er
tegen.) Formule bij verwerping van voorstel. |
|
| Non quia difficilia sunt non audemus, sed quia non audemus difficilia sunt | |
|
Het is niet zo dat de dingen moeilijk zijn omdat we ze niet wagen, maar omdat we ze niet wagen zijn ze moeilijk. (Seneca, Ep. morales ad Lucilium 104, 26) |
|
| Non qui parum habet, sed qui plus cupit. | |
Niet wie te weinig heeft is arm, maar wie naar meer verlangt. Seneca, ad Lucilium, 1.2, 6. |
|
| Nosce te ipsum | |
|
Leer jezelf kennen. (ken u zelf) Naar de Griekse inscriptie op de tempel van Apollo te Delphi. |
|
| Nota bene (N.B.) | |
| Let wel!; ironisch: nu nog mooier! | |
| Nuda veritas | |
| De naakte waarheid. (Horatius, Carmina 1, 24, 7) | |
| Nulla aetas ad discendum sera | |
| Men is nooit te oud om te leren. | |
| Nulla calamitas sola | |
| Een ongeluk komt zelden alleen. | |
| Nullis amor est medicabilis herbis | |
| Tegen de liefde is geen kruid gewassen. (Ovidius, Metamorphoses 1, 523) | |
| Nullius in verba | |
| (Vertrouw) niemand op zijn woord. (Horatius) | |
| Nullum est iam dictum quod non dictum sit prius | |
|
Niets wordt nu gezegd wat niet al
eerder gezegd is. (Terentius, Eunuchus, Prologus 41) |
|
| Nullus est liber tam malus, ut non aliqua parte prosit | |
|
Geen boek is zo slecht dat het niet op een of andere wijze van nut is. (Plinius minor) |
|
| O top | |
| O quam cito transit gloria mundi! | |
| O, hoe snel vergaat de roem van de wereld! | |
| O tempora, o mores | |
|
O tijden, o zeden! Klacht van Cicero over de verdorvenheid van zijn tijd. (Cic, Catilina 1, 1, 2, De domo sua 137, Pro Deiotaro 31) |
|
| O sancta simplicitas! | |
|
Oh, heilige eenvoud! In het bijzonder bij verbazing over domheden. |
|
| Obsequium amicos, veritas odium parit | |
| Met meegaandheid maak je vrienden, met waarheid haat. (Terentius, Andria 68) | |
| Occasio facit furem | |
| De gelegenheid maakt de dief. | |
| Oculum pro oculo, dentem pro dente | |
|
Oog om oog, tand om tand. Exodus 21, 24; Leviticus 24, 20; Deuteronomium 19, 21; Mattheus 5, 38. |
|
| Oderint, dum metuant | |
|
Laat ze me maar haten, zolang ze me
vrezen. Pro Sestio 48, 102; Seneca, De clementia 1, 12, 4 en 2, 2, 2 en De ira 1, 20, 4) |
|
| Oderint, dum probent | |
|
Laat ze me maar haten, zolang ze mij
waarderen. Devies van de Romeinse keizer Tiberius. (Suetonius, Vita Tiberi 59; Seneca, De ira 1, 20, 4) |
|
| Omne animal se ipsum diligit | |
| Elk levend wezen heeft zichzelf lief. (Cicero, De finibus 5, 9, 24) | |
| P top | |
| Pacta sunt servanda | |
| Afspraken moet men nakomen. (Cicero) | |
| "Paete, non dolet" | |
|
Paetus, het doet geen pijn. (Plinius
minor, Epistulae 3, 16, 6) Paetus de dolk aan en zei deze woorden tot hem om hem aan te moedigen ook zelfmoord te plegen na een mislukte samenzwering tegen keizer Claudius. |
|
| Pars sanitatis velle sanari fuit | |
|
Gezond willen worden is een deel van het genezingsproces. (Seneca, Phaedra 249) |
|
| Pecunia non olet | |
|
Geld stinkt niet. (alle wegen tot
rijkdom zijn geoorloofd.) op de openbare privaten. (Suetonius, Vita divi Vespasiani 23) |
|
| Pessimum genus inimicorum laudantes | |
| Vleiers zijn de ergste soort vijanden. | |
| Pessimus inimicorum genus, laudantes | |
| De ergste soort van vijanden (zijn zij) die kunnen prijzen. (Tacitus) | |
| Philosophum non facit barba! | |
| Een baard maakt nog geen filosoof. (Plutarchus) | |
| Plus salis, quam sumptus | |
| Meer smaak (zout), dan geld. (kosten) (Nepos, Att.vita, 13) | |
| Post proelia praemia | |
| Na de strijd komt de beloning. | |
| Probitas laudatur et alget | |
|
Deugdzaamheid wordt geprezen en in
de kou gezet. (Deugdzaamheid wordt geprezen en vergeten?) (Juvenalis) |
|
| Q top | |
| Quae nocent docent | |
| Wat schaadt brengt lering. (door schade en schande wordt men wijs.) | |
| Quae sunt Caesaris, reddite Caesari et, quae sunt Dei, Deo | |
|
Geeft wat van de keizer is aan de
keizer en wat van God is aan God. (Marcus 12, 17; vgl. Mattheus 22, 21 en Lucas 20, 25) |
|
| Qualis artifex pereo! | |
|
Wat een kunstenaar gaat er met mij
verloren! Laatste woorden van keizer Nero (Suetonius, Vita Neronis 49) |
|
| Qualis pater talis filius | |
| Zoals de vader is, is de zoon. (zo vader, zo zoon) | |
| Quam bene vivas refert, non quam diu | |
| Niet hoelang je leeft is belangrijk, maar hoe goed je leeft. (Seneca) | |
| Quem di diligunt, adolescens moritur | |
| Zij die de goden liefhebben sterven jong. (de goeden sterven jong) | |
| Qui bene cantat, bis orat | |
| Hij die mooi zingt, bid tweemaal. | |
| Qui dedit benificium taceat; narret qui accepit | |
|
Laat hij die een gunst heeft verleent zwijgen; laat hij die hem heeft ontvangen spreken. (Seneca) |
|
| Qui desiderat pacem, praeparet bellum | |
| Hij die vrede wenst bereidt zich voor op oorlog. (Vegetius) | |
| Qui docet discit | |
| Hij die onderwijst leert. | |
| Qui dormit, non peccat | |
| Wie slaapt zondigd niet. | |
| Qui habet aures audiendi audiat | |
| Hij die oren heeft, moet leren hoe ze te gebruiken. | |
| Qui e nuce nucleum esse vult, frangit nucem | |
|
Wie de pit wil hebben, moet eerst de
noot kraken. (wie wat wil bereiken moet zich inspannen.) (Plautus, Curculio 55) |
|
| Qui ignorabat, ignorabitur | |
| Hij die onwetend is blijft onopgemerkt. | |
| Qui multum habet, plus cupit | |
| Hij die veel heeft, verlangt meer. (Seneca) | |
| Qui scribit bis legit | |
| Hij die schrijft leest tweemaal. | |
| Qui sine peccato est, primus lapidem mittat | |
| Wie zonder zonde is, werpe de eerste steen. (Johannes 8, 7) | |
| Qui tacet, consentit | |
| Wie zwijgt, stemt toe. | |
| Quid pro quo | |
| Iets voor iets. i.e. Een gunst voor een gunst. | |
| Quidquid latine dictum sit, altum viditur | |
| Al wat in het Latijn wordt gezegd, wordt als verheven beschouwd | |
| Quis custodiet ipsos custodes | |
|
Wie zal de bewakers zelf bewaken?
(wie bewaakt de bewakers?) (Iuvenalis, Saturae 6, 347/348) |
|
|
Quod aestimatione nocturnae quietis dimidio quisque spatio vitae suae vivit. |
|
|
Als we rekening houden met onze nachtrust leeft iedereen maar de helft van zijn leven. (Plin.nat.hist.7,167) |
|
| Quod cito acqviritur cito perit | |
| [dat] Wat snel wordt verkregen [is] snel verloren. (zo gewonnen, zo geronnen) | |
| Quod erat demonstrandum (q.e.d.) | |
|
Hetgeen moest worden bewezen. Formule aan het slot van een bewijsvoering. |
|
| Quod felix, faustumque sit | |
| Hetgeen gelukkig en gezegend moge zijn. | |
| Quod licet Iovi, non licet bovi | |
|
Wat vrijstaat aan Jupiter, staat
daarom nog niet vrij aan een os. niet vanzelfsprekend geoorloofd.) |
|
| Quod tibi fieri non vis, alteri ne feceris | |
|
Wat gij niet wilt dat u geschiedt, doe dat ook een ander niet. (Keizer Alexander Severus) |
|
| Quod tuum est, meum est, omne meum est autem tuum | |
| Wat van jou is, is van mij, alles van mij is nu van jou. (Plautus, Trinummus 329) | |
| Quod vive (q.v) | |
| Welk zien. (zie aldaar): een academische kruis-verwijzing. | |
| Quos amor verus tenuit, tenebit | |
| Ware liefde zal vasthouden hen die het vast hield. (Seneca) | |
| Qvalis pater talis filivs | |
| Zo vader zo zoon. (de appel valt niet ver van de boom) | |
| R top | |
| Redde Caesari quae sunt Caesaris | |
| Geef Caesar wat Caesar toekomt. | |
| Repetitio est mater sapientiae | |
| Herhaling is de moeder der wijsheid. | |
| Repetitio est mater studiorum | |
| Herhaling is de moeder der studiën; herhaling is nodig voor de studie. | |
| Res inter alios | |
| Andermans zaken zijn niet de onze. | |
| Res ipsa loquitur | |
| Het geval spreekt voor zichzelf. (vanzelf sprekend) | |
| Res tantum valet quantum vendi potest | |
| Iets is slechts zoveel waard wat een ander er voor wil betalen. | |
| Respice post te, mortalem te esse memento | |
| Kijk om u heen, gedenk dat u sterfelijk bent. (Tertullianus) | |
| S top | |
| Salus populi suprema lex esto | |
|
Het welzijn van het volk moet de
hoogste wet zijn. (Cicero, De legibus 3, 3, 8) Devies van de Amerikaanse deelstaat Missouri. |
|
| Salutem (plurimam) dicit (S.D. of S.P.D.) | |
|
Hij groet (hartelijk). Aanhef van een Latijnse brief. |
|
| Salvo errore et omissione (S.E. & O.) | |
| Behoudens fouten en weglatingen. | |
| Sancta simplicitas | |
| O, heilige eenvoud (onnozelheid). (Eusebius) | |
| Sapienti sat | |
|
Voor de wijze genoeg. (Een goed
verstaander heeft maar een half woord nodig.) Zie ook: Dictum sapienta sat est. |
|
| Satius est enim otiosum esse quam nihil agere | |
|
Het is immers beter om vrije tijd te
hebben dan niets uit te voeren. (Plin. minor, Epistulae 1, 9, 8) |
|
| Scire nostrum riminisci | |
| Ons weten is herinneren. | |
| Sciunt haec coqui | |
| Dat weten koks. (Het geheim van de smid.) (Erasmus) | |
| Scribendi recte sapere est principium et fons | |
|
Van goed schrijven is verstandig denken oorsprong en bron. (Horatius, Ars poetica 309) |
|
| Scripta manent, verba volant | |
| Het geschrevene blijft, woorden vervliegen. | |
| Sed fugit interea, fugit irreparabile tempus | |
|
Maar ondertussen ontvliedt de tijd,
ontvliedt onherstelbaar de tijd. (Vergilius, Georgica 3, 284) |
|
| Sed quis custodiet ipsos custodes? | |
| Maar wie zal de bewakers zelf bewaken? (Iuvenalis, Saturae 6, 347/348) | |
| Semel scriptum decies lectum | |
| Eenmaal geschreven betekent tienmaal gelezen. | |
| Semper avarus eget | |
| Een vrek lijdt altijd gebrek. (Horatius, Ep. 1, 2, 56) | |
| Semper aliquid haeret | |
| Er blijft altijd wel wat van hangen. | |
| Semper aedem | |
|
Altijd dezelfde. (Vrouwelijke vorm
van “semper idem”) Devies van koningin Elizabeth I van Engeland. |
|
| Semper bonus homo tiro est | |
| Een goed mens blijft altijd een beginneling. (Martialis, Epigrammata) | |
| Semper fidelis | |
| Altijd betrouwbaar. | |
| Semper florens | |
| Steeds bloeiend. | |
| Semper paratus | |
| Altijd bereid. | |
| Semper virens | |
| Altijd groen (van een boom); altijd fris (van een mens). | |
| Semper vigil | |
| Steeds waakzaam. | |
| Senatus Populusque Romanus (S.P.Q.R.) | |
| De senaat en het volk van Rome. | |
| Senectus ipsast morbus | |
| Ouderdom is op zichzelf reeds een ziekte. (Terentius, Phormio 575) | |
| Senes bis pueri | |
| Oude mensen zijn voor de tweede maal kind. | |
| Seniores priores | |
| De ouden het eerst. (oude mensen gaan voor.) | |
| Sera parsimonia in fundo est. | |
Spaarzaamheid met de bodem in zicht komt te laat. Seneca, ad Lucilium, 1.1, 5 |
|
| Sermo datur cunctis, animi sapientia paucis | |
|
Spraak is aan iedereen gegeven, een
wijze geest slechts aan weinigen. (Disticha Catonis 1, 10) |
|
| Si dis placet | |
| Zo het de goden behaagt. | |
| Si placet | |
| Als het behaagt, als het u belieft. | |
| Si post fata venit gloria non propero | |
|
Als roem komt na de dood, dan heb ik
geen haast. (als men moet sterven om erkenning te krijgen, dan wacht ik wel.) |
|
| Si tacuisses, philosophus mansisses | |
|
Als je gezwegen had, was je filosoof
gebleven. (als je niets had gezegd, was je onwetendheid niet opgemerkt.) (Boethius) |
|
| Si vis amari, ama | |
|
Als je bemind wil worden, bemin
(dan). (Seneca, Ep.morales ad Lucilium 9, 6; Publilius Syrus, Sententiae 306 en 348) |
|
| Si vis pacem, para bellum | |
|
Als je vrede wilt, bereid dan oorlog
voor. (indien gij de vrede wilt, bereidt u ten oorlog.) |
|
| Sic transit gloria mundi | |
|
Zo gaat de heerlijkheid der wereld
voorbij. Woorden gericht tot de paus bij zijn kroning. |
|
| Silent leges inter arma | |
|
De wetten zwijgen onder wapengeweld.
(in de oorlog zwijgen de wetten) (Cicero, Pro Milone 4, 11) |
|
| Silentium est aureum | |
| Zwijgen is goud. | |
| Silentium videtur confessio | |
|
Stilzwijgen schijnt een betekenis.
(wie zwijgt stemt toe.) (Seneca maior, Controversiae 10, 2, 6) |
|
| Simile simili gaudet | |
|
Gelijk schept behagen in gelijk; wij vinden genoegen aan wat ons gelijk is; soort zoek soort. |
|
| Simplex sigillum veri | |
| Eenvoud is het zegel (of kenmerk) van het ware. (Boerhaave) | |
| Sine amico non potes bene vivere | |
| Zonder vriend kun je niet goed leven. | |
| Sine dubio | |
| Zonder twijfel, ongetwijfeld. | |
| Sine ira et studio | |
| Zonder haat en voorliefde. (onpartijdig.) (Tacitus, Annales 1, 1) | |
| Sit tibi terra levis | |
|
Moge de aarde licht op u rusten; Zij
de aarde u licht; moge de aarde (waaronder je ligt) je licht vallen. Dit is het meest voorkomende antieke grafschrift. |
|
| Sit venia verbo | |
|
Er zij verlof voor dit woord; permitteer mij dit woord; men verontschuldige mij de uitdrukking. |
|
| Sol omnibus lucet | |
| De zon schijnt voor iedereen.(Petronius, Satiricon 100) | |
| Somnus est imago mortis | |
|
De slaap is een schim van de dood. (Cicero, Tusculanae disputationes 1, 38, 92) |
|
| Spemque metumque inter dubiis | |
| Zweven tussen hoop en vrees. (Vergilius) | |
| Sperat infestis, metuit secundis | |
| Hij hoopt in tegenspoed, vreest in voorspoed. (Horatius, Carmina 2, 10, 13) | |
| Sperate et vosmet rebus servate secundis | |
| Hoop en bewaar je krachten voor betere tijden. (Vgl. Vergilius, Aeneis 1, 207) | |
| Spero meliora | |
| Ik hoop op betere tijden. | |
| Spes mihi unica | |
| Hoop is het enige dat mij rest. | |
| Stante pede | |
| Op staande voet, onmiddellijk. | |
| Stultitia est venatum ducere invitas canes | |
|
Met onwillige honden is het moeilijk
hazen vangen. (Plautus, Stichus 139) |
|
| Stultitiam simulare loco prudentia summa est | |
|
Op het juiste ogenblik doen alsof je
dom bent is de voornaamste wijsheid. (Disticha Catonis 2, 18) |
|
| Stultorum infinitus numerus est | |
| Het getal der dwazen is oneindig. | |
| Stultorum plena sunt omnia | |
|
Alles is vol dwaasheid. (de wereld lijkt wel een gekkenhuis.) (Cicero, Ad familiares 9, 22) |
|
| Stultum est timere, quod vitari non potest | |
|
Het is dwaas bang te zijn voor iets dat niet vermeden kan worden. (Publilius Syrus, Sententiae) |
|
| Sub sole nihil perfectum | |
| Onder de zon, (d.i. op aarde) is niets volmaakt. | |
| Sum quod eris | |
| Ik ben wat jij zult zijn. (grafschriften) | |
| T top | |
| Tabula rasa | |
|
Gladgemaakt/onbeschreven
schrijftafeltje; onbeschreven blad. menselijke ziel zich bij de geboorte zou bevinden. |
|
| Tacent, satis laudant | |
|
Ze zwijgen, ze prijzen genoeg. (hun zwijgen is voldoende lof.) (Terentius, Eunuchus 476) |
|
| Talis oratio qualis vita | |
|
Taal gebruik spiegeld het leven. Seneca (brief 114) in zijn analyse van Romes verval. |
|
| Taliter qualiter | |
| Zo zo; niet goed en niet slecht; middelmatig. | |
| Tamquam scopulum, sic fugias inauditum atque insolens | |
| Zoals een rif, vermijdt een vreemd en onbekend woord. (De Analogia, Gell.I.x, 4) | |
| Te hominem esse memento | |
|
Vergeet niet dat je een mens bent. Dit riep de staatsslaaf tegen de triomfator bij een triomftocht. |
|
| Tempora labuntur, tacitisque senescimus annis | |
|
De tijd snelt voort en door de jaren heen worden we ongemerkt oud. (Ovidius, Fasti 6, 771) |
|
| Tempora mutantur, nos et mutamur in illis | |
| De tijden veranderen en wij veranderen mee. | |
| Tempori parce | |
|
Wees zuinig met tijd. (Seneca, Epistulae morales ad Lucilium 88, 39 en 94, 28) |
|
| Tempus fugit | |
|
De tijd vliedt heen. Opschrift op klokken en zonnewijzers. |
|
| Tempus ruit hora fluit | |
| De tijd snelt voort, het uur vliedt heen. | |
| Testimonium de auditu | |
| Verklaring van horen zeggen. | |
| Testimonium paupertatis | |
| Bewijs van onvermogen. Meestal overdrachtelijk bedoeld. | |
| Testis unus, testis nullus of Unus testis, nullus testis | |
|
Eén getuige is geen getuige. veroordeeld worden. |
|
| Timeo Danaos et dona ferentes | |
| Ik vrees de Grieken, ook al geven zij geschenken. | |
| Totus tuus (T.T.) | |
|
Geheel de uwe. Aan het slot van een brief gericht aan één persoon. |
|
| Totus vester (T.V.) | |
|
Geheel de uwe. Aan het slot van een brief gericht aan meer personen. |
|
| Trahimur omnes studio laudis | |
| Wij laten ons allen leiden door ons streven naar lof. (Cicero, Pro Archia 26) | |
| Trahit sua quemque voluptas | |
| Ieder laat zich door zijn eigen lusten leiden. (Vergilius, Bucolica 2, 65) | |
| Tristis eris si solus eris | |
| Je zult droevig zijn als je alleen bent. (Ovidius, Remedia amoris 583) | |
| Tu quoque, Brute of Et tu, Brute | |
|
Ook jij, Brutus? Vertaling van de Griekse woorden die Julius Caesar zou hebben gezegt toen hij Brutus onder zijn moordenaars ontwaarde. Uitdrukking van teleurstelling in iemand |
|
| Tunica pallio propior est | |
|
Het hemd is nader dan de mantel. (het hemd is nader dan de rok.) (Plautus, Trinummus 1154) |
|
| Tute hoc intristi: tibi omne est exedendum | |
| Jij hebt dit gebrouwen, jou zal 't rouwen. (Terentius, Phormio 318) | |
| U top | |
| Ubi amor, ibi fides | |
| Waar liefde is, daar is vertrouwen. | |
| Ubi bene, ibi patria | |
|
Waar het mij goed gaat, daar is mijn
vaderland. ( Cicero, Tusculanae disputationes 5, 37, 108) |
|
| Ubi mel, ibi fel | |
| Waar honing is, daar is ook gal. (geen roos zonder doornen.) | |
| Ubi vinum, ibi cantus | |
| Waar wijn is, daar is gezang. | |
| Ultra posse nemo obligatur | |
|
Niemand wordt verplicht tot meer dan
waartoe hij in staat is. (niemand is gehouden tot het onmogelijke.) |
|
| Una hirundo non facit ver | |
| Eén zwaluw maakt nog geen lente. | |
| Unus homo nobis cunctando restituit rem | |
|
Door te talmen redde een enkele man
onze staat van de ondergang. (Ennius bij Cic, Cato mai. de senectute 4, 10, De officiis 1, 84, Ad Att. 2, 19, 2) |
|
| Usus magister est optimus | |
| Ervaring is de beste leermeester. (Cicero, Pro Rabirio Postumo 4, 9) | |
| Ut desint vires, tamen est laudanda voluntas | |
|
Ook al ontbreken de krachten, toch is de wil te prijzen. (Ovidius, Epistulae ex Ponto 3, 4, 79) |
|
| Ut sementem feceris, ita metes | |
| Zoals je zaait, zul je oogsten. (Cicero, De oratore 2, 65, 261) | |
| Uti, non abuti | |
| Om te gebruiken, niet om te misbruiken. | |
| V top | |
| Vae, puto deus fio | |
|
Wee, ik geloof dat ik een god word. Laatste woorden van Vespasianus. (Suetonius, Vita divi Vespasiani 23) |
|
| Vae victis! | |
| Wee de overwonnenen! (Livius) | |
| Vanitas vanitatum et omnia vanitas | |
| IJdelheid der ijdelheden en alles is ijdelheid. (Prediker 1, 2 en 12, 8) | |
| Vare, Vare, redde mihi legiones! | |
|
Varus, Varus, geef me mijn legioenen
terug! Uitroep van keizer Augustus. |
|
| Verba volant, scripta manent | |
| Woorden vervliegen, het geschrevene blijft. | |
| Verbum sapienti satis est (verb. sap.) | |
| Een woord tot de wijze is voldoende. | |
| Veritas filia temporis | |
|
De waarheid is de dochter van de
tijd (met de tijd komt de waarheid aan het licht.) (Aulus Gellius, Noctes Atticae 12, 11, 7) |
|
| Victrix causa deis placuit, sed victa Catoni | |
|
De goden hebben gestemd vóór de winnende zaak, maar Cato vóór de verliezende. |
|
| Vinum et musica laetificant cor | |
| Wijn en muziek verblijden het hart. | |
| Vir sapit qui pauca loquitur | |
| De man is wijs die weinig praat. (weet wanneer je moet zwijgen) | |
| Virtus in medio | |
| De deugd (ligt) in het midden. | |
| Vivas ut possis quando nec quis ut velis | |
| Leef zoals u kunt daar u niet kunt leven zoals u zou willen. (Plocium) | |
| Vulpem pilum mutat, non mores | |
| Een vos verliest zijn haren maar niet zijn streken. | |