Legaten.
We moeten ons goed bewust zijn van de dubbelzinnige betekenis
dat het woord legatus had in de traditie van de kroniekschrijving en,
bijgevolg, ook bij Livius.
Oorspronkelijk waren er twee soorten officieren in het Romeinse leger,
de Tribuni militum en de Praefecti socium.
De senatoriale Legati permanent verbonden aan de bevelhebber van

een leger verschijnt pas relatief laat, pas na de tweede Phoenische oorlog.
Varro omschrijft hen als;
“ qui lecti publice, quorum opere consilioque uteretur peregre magistratus.”
Tegelijkertijd waren zij niet alleen consiliarii maar tevens militaire

officieren ondergeschikt aan de opperbevelhebber.
Echter, zij ontleenden hun militaire autoriteit niet aan hun status

van legaten, maar eerder aan de aanstelling die hun bevelhebber
aan ieder van hen individueel had verleend.
Als legati waren zij slechts potentiële officieren.
Normaal gesproken zou een bevelhebber senatoriale legati met het bevel

belasten over specifieke militaire operaties, maar dat hoefde hij niet.
Hij kon eenieder benoemen die hij geschikt achtte voor de taak.
Zulke personen hadden geen officiële titel, maar de kroniekschrijvers
(door de strekking van de betekenis van de term legatus) noemden hen legaten.
Vandaar de verwarring in onze bronnen, en in onze prosopografiën.
(Magistrates of the Roman Republic, by T.R.S.Broughton (1951).

Terug naar tekst

De consul suffectus (plaatsvervangend consul) kwam vooral in zwang

tijdens het principaat.
Ondanks het feit dat het ambt onder de keizers vrijwel geheel

was ontdaan van enige echte macht of zeggenschap in het bestuur van

de staat werd het toch nog gezien als het hoogst bereikbare binnen de cursus honorum.
Mede doordat de keizers zelf vaak jaren achtereen beslag legde op
het ambt en er toch elk jaar nieuwe kandidaten kwamen werden de

naamgevende consuls – de consul ordinarius

(de consuls die aan het begin van het jaar aantraden
en met wiens namen het betreffende jaar werd aangeduid) -
na enige tijd vervangen door suffecti zo dat er meer mensen beloond

konden worden voor hun verdiensten jegens de keizer.

Terug naar tekst

Sept. 27 v.Chr.Tr.Cap.: M.Valerius M.f.M.n.Messalla Corvinus

procos. ex Gallia VII k. Oct.   Terug naar tekst

Praefectus urbi
Oorspronkelijk genaamd Custos Urbis (Lydus, De Magistr. I.34, 38).
Hij werd – waarschijnlijk voor het leven - aangesteld door de koning
en vertegenwoordigde deze tijdens diens afwezigheid.
In de stad bezat hij het Imperium. (Tac. Ann. VI.11; Liv. I.59, III.24).

Ten tijde van de republiek na 487 v.Chr. werd de Custos Urbis
naar alle waarschijnlijkheid gekozen door de curiae.
Alleen personen van consulaire rang kwamen in aanmerking voor dit ambt.

Bij de invoering van het ambt van praefectus urbanus
werd het oude gouverneurschap van de stad hierin opgenomen.
(Lydus, De Mens. 19, De Magistr. II.6).
Het ambt van praefectus urbi verloor geleidelijkaan
zijn oude macht en aanzien en werd hoofdzakelijk verleend
als erebantje aan jongelieden van adellijke afkomst.
De praefectus werd nu jaarlijks aangesteld door de consuls
met het doel hen te vervangen tijdens hun afwezigheid uit de stad
gedurende de Feriae Latinae. (Latijnse spelen)
Onder Augustus herkreeg het ambt veel van zijn oude glorie.
Augustus verleende de praefectus urbi alle benodigde macht om zijn

functie van gouverneur van Rome te kunnen uitoefenen.

Hij was o.a. belast met het handhaven van de openbare orde

en veiligheid; had jurisdictie in zaken tussen meester en slaaf,
cq. ex-slaaf en in bepaalde kwesties tussen vader en zoon.
Door middel van milites stationarii (politie) hield hij toezicht op vele zaken
variërend van het bankwezen tot slagerijen en theaters.
Geleidelijkaan breidde zijn macht zich uit zodat na verloop van tijd er
- behalve bij de princeps zelf -

geen beroep mogelijk was tegen zijn besluiten.
In de derde eeuw na Chr. reikte zijn jurisdictie tot 100 mijlen buiten Rome.

Terug naar tekst

Fratres Arvales.
Een uit 12 mannen bestaande broederschap die in 29 v.Chr.
door Augustus nieuw leven werd ingeblazen.
De leden bestonden in de tijd van de Julische-Claudische dynastie
uit mannen van redelijk sociaal aanzien: nobiles en ex-consuls.
Daarna behoorde zij met de sodales Titii en de Fetiales tot de minst belangrijke orde. 

Terug naar tekst

Volgens Frontinus Aq.102,

zou Messalla mogelijk zijn overleden in 13 na Chr.

“Messalae successit Planco et Silio cos. Ateius Capito’’.
De getuigenis in Ovidius wijst echter nadrukkelijk op een vroegere datum,
vermoedelijk in 8 na Chr. (Zie Syme, History in Ovid. 1978, 123f)
Misschien is Ateius Capito dus niet de directe opvolger van Messalla,
maar is er een naam en datum weggevallen. 

Terug naar tekst

Volgens Syme is Corvinus’ eerste vrouw Calpurnia
misschien een dochter van M.Calpurnius Bibulus, consul 59 v.Chr.,
en van een Ignota, (Dus niet van Porcia),

en zuster van zijn oude vriend L.Bibulus, overleden in 32 v.Chr. in Syria.
Echter, mogelijk ook een dochter van M.Calpurnius Piso, praetor 44 v.Chr.,
de zoon van M.Pupius Piso, consul 61 v.Chr. 

Terug naar tekst

Mogelijk, doch niet zeker, dochter van M.Aurelius Cotta, pr. ?54.  Terug naar tekst

Voor een nederlandse vertaling van alle overgeleverde gedichten

van Sulpicia zie op deze site:

Sulpicius Rufus minor, de vader van Sulpicia.  Terug naar tekst