De praefectus classis/praefectus navium, ofwel de haven en vloot commandant, was

– alhoewel in de nog bestaande literaire bronnen relatief zelden genoemd -  

reeds bekend onder de Republiek.

Tijdens de republiek werd deze titel frequent verleent aan de bevelvoerder van een vloot.

(Liv. xxvi.48, Liv. xxxvi.42)

De marine stond als regel onder bevel van de bevelhebber van de landlegers. In de late Republiek kwamen deze officieren kennelijk zowel uit de senatorenstand alswel uit die der vrijgelatenen.

Na het teloor gaan van de republiek stelde  Augustus, de architect van het Principaat,

in 27 v.chr. ter verdediging van Italië en de aangrenzende gebieden voor de twee belangrijkste havens, Misenum aan de Tyrreense Zee (westelijke vloot) en Ravenna aan de Adriatische Zee (oostelijke vloot), twee permanente praefecti uit de equestrische order aan als bevelvoerders over de aldaar gestationeerde vlooteskaders.

(respectievelijk de classis Misenensis  en de classis Ravennatis ).

(Suet. Aug. 49; Veget. iv.32; Tac. Hist. iii.12).

De praefecten van deze twee praetoriaanse vloten hadden de rang van procuratores ducenarii

(jaarlijksinkomen van 200.000 sesterces).

In militaire rang waren zij gelijk aan de bevelhebber van een legioen.

Het is duidelijk dat de praefectus classis praetoriae Ravennatis de opstap was tot het bevel

over de belangrijkere classis praetoriae Misenensis.

Later werden hier meerdere kleine vloten aan toegevoegd o.a. te Alexandria;

de Donauvloot te Taurunum nabij Singidunum in Pannonia en te Noviodunum in Moesia,

de classis Africana, de classis Syriana etc.

In ca.40/43 kwam hierbij De Classis Britannica ter bescherming van de zuidelijke en

oostelijke kusten van Groot-Brittannië en uitgebreid over de noordelijke kust van

Gallië met als thuishaven Gesoriacum (Boulogne-sur-Mer), en

De Classis Germania, de Rijnvloot te Colonia Agrippinensis (Keulen).

De praefecten van deze twee classis, en later ook de classis Pontica, waren  centenarii

(i.e.100.000 sesterces jaarlijks).

De overigen vlootpraefecten waren sexagenarii (i.e.60.000 sesterces jaarlijks).

Elf van de ons bekend zijnde praefecten van Misenum en Ravenna diende tweemaal in dezelfde functie.

Van de dertien praefecten wier carrière ons bekend zijn, hebben alleen L.Julius Vehilius en

Q.Baienus Blassianus eerder een provinciale vloot geleid.

Respectievelijk de Classis Pontica, en de Classis Britannica.

                      Lijst (voorzover bekend) van praefecti classis / navium.