BYZANTIJNSE KEIZERS van 330 tot 1453 n.Chr.
   
Korte inleiding
   

Het Byzantijnse rijk is een voortzetting van het oostelijk deel van het Romeinse Rijk

na de val van het westelijk deel in 476.
In feite begon de deling al in 284 onder Diocletianus die om bestuurlijke redenen het rijk splitste.
De verplaatsing van het politieke machtscentrum van Rome naar Byzantium

(Constantinopel) in 330 door Constantijn de Grote verdiepte de kloof.
Vanaf 383 heerste Theodosius weer voor korte tijd over een onverdeeld rijk,
doch bij zijn dood in 395 vond er een permanente scheiding plaats.
Onder Justinianus I (527-565) vonden er gedeeltelijke heroveringen plaats

die echter niet beklijfden.
 
Onder Herakleios, 610-641, vocht het rijk om zijn bestaan tegen de Perzen.
Er vond een invoering plaats van het Thema-systeem:
een opdelen van het Rijk in ‘provincies’ die militair en economisch zelfstandig waren

door een stelsel van boeren/ soldaten, ter vervanging van de dure beroepslegers.
Syria, Mesopotamië, Palestina en Egypte gingen verloren,
mede door de opkomst van de Islam.
Godsdienstige controverse, bekend onder de naam Ikonoklasme,
zorgde voor veel onrust.
De kroning van Karel de Grote tot keizer in het Westen in 800 veroorzaakte het twee-keizerprobleem.

Onder de Comnenen (1081-1180) stopte het verval tijdelijk,
echter ten koste van toenemende invloed van met name Venetië en Genua.
De vierde kruistocht van 1204 veroorzaakte de val van Constantinopel en het onstaan van

diverse kruisvaardersstaatjes en Byzantijnse reststaatjes op de Balkan en in Asia minor

het Byzantijnse keizerrijk van Nicea (1204 – 1261) en een ‘restrijk’ in Trebizonde.
De opkomst van de Osmaanse turken, burgeroorlogen, godsdienst twisten en het uitblijven van

militaire steun uit het westen tegen de turken leidde uiteindelijk in 1453 tot de val van Constantinopel,
het restant van het voormalige grote en grootse Byzantijnse rijk.

330 na Chr.
Het Griekse Byzantion - een kolonie gesticht in 658 voor Chr. van de stad Megara -
gelegen op de punt van het schiereiland dat door de zee van Marmora, de Bosporus
en de Gouden hoorn wordt omgeven, werd de nieuwe hoofdstad van het rijk.
De consecratio (Wijding aan de goden) vond plaats
op zondag 8 Nov.324 in aanwezigheid van de keizer.
De stadsmuren die over de hele landengte liepen
van de Gouden hoorn tot de zee van Marmora waren toen voltooid.
De officiële inwijding van de stad vond plaats op 11 Mei 330.

In Constantinopel, Milaan, Sirmium en Trier zetelden de vier praefecti
die respectievelijk de praefecturen Oriens, Italia, Illyricum en Gallia bestuurden.
Deze waren onderverdeeld in veertien diocesen en 117 provincies.
Er was een vaste kroonraad (sacrum consilium) en zeven hofbeambten; ministers. (comités)
 

  Crispus  
  = Flavius Julius Valerius Crispus Magnus f.Nobilissimus Caesar.
317 – 326.
 
     
  Constantijn I overleed op 22 Mei 337 nabij Nicomedia,
hij werd opgevolgd door zijn zoon Constantius
die eerst in het oosten en later het hele rijk regeerde.
 
     
     
337– 340 Constantijn II.  
  = Flavius Claudius Constantinus Augustus.
9 Sept.337 – vóór 9 April 340.
 
     
337– 350 Constans  
  = Flavius Julius Claudius Constans Augustus, Magni f.
9 Sept.337 – 18 Jan.350.
 
     
337– 361 Constantius II  
  = Flavius Julius Constantius Augustus, Magni f.
9 Sept.337 – 3 Nov.361.
 
     
350– 353 Magnentius  
  = Flavius Magnus Magnentius Augustus
18 Jan.350 – 10/11 Aug.353.
 
     
  Constantius Gallus   
  = Flavius Claudius Constantius Gallus Nobilissimus Caesar
Sinds 15 Maart 351.
 
     
  Decentius  
  = Flavius Magnus Decentius Caesar
Sinds begin 351.
 
     
361– 363 Julianus ‘Apostata’  
  = Flavius Claudius Julianus Augustus
3 Nov.361 – 26 Juni 363.
 
     
363– 364 Jovianus  
  = Flavius Jovianus Augustus.
27 Juni 363 – 16 Febr.364
 
     
364– 375 Valentianus  
  = Flavius Valentianus Augustus.
Febr.364 – 17 Nov.375, (In het westen.)
 
     
364– 378 Valens  
  = Flavius Valens Augustus.
28 Maart 364 – 9 Aug.378. (In het oosten)
 
     
367– 383 Gratianus  
  = Flavius Gratianus Augustus.
24 Aug.367 – 25 Aug.383, (In het westen.)
 
     
375– 392 Valentianus II  
  = Flavius Valentianus Junius Augustus.
22 Nov.375 – 15 Mei 392, (In het westen.)
 
     
383– 388 Maximus  
  = Flavius Maximus Augustus.
383 – 28 Aug.388.
 
     
392– 394 Eugenius  
  = Flavius Eugenius Augustus.
Mei 392 – 6 Sept.394.
 
     
379– 395 Theodosius  
 

= Flavius Theodosius Augustus.
Jan.379 – 17 Jan.395.
Werd door Gratianus tot medekeizer
over de oostelijke helft van het rijk aangesteld.
Na de dood van Gratianus in 383
verwierf hij de heerschappij over het gehele rijk.
Bij zijn dood verdeelde hij het rijk onder zijn zonen

Arcadius en Honorius.


Permanente scheiding in een Oostelijk en Westelijk rijk.

 
     
393– 423 Honorius  
  = Flavius Honorius Augustus. (De jongste zoon.)
25 Jan.393 – 15 Aug.423. (westelijk rijk)
 
     
395– 408 Arcadius  
  = Flavius Arcadius Augustus. (De oudste zoon)
Jan.395 – 1 Mei 408. (oostelijk rijk)
Was alreeds Augustus sinds 383.
 
     
  Constantijn III  
  = Flavius Claudius Constantinus Augustus.
408 – 18 Sept.411, in Gallia.
 
     
421 Constantius III  
  = Flavius Constantius Augustus.
8 Febr.421 – 21 Sept.421. (oostelijk rijk)
 
     
408– 450 Theodosius II  
  = Flavius Theodosius Augustus.
1 Mei 408 – 28 Juli 450. (oostelijk rijk)
Was al collega van zijn vader Arcadius sinds 10 Jan.402.
 
     
423– 425 Johannes Augustus  
  (westelijk rijk)  
     
425– 455 Valentianus III  
  = Flavius Placidus Valentianus Augustus.
23 Oct.425 – 16 Maart 455. (westelijk rijk)
 
     
455 Petronius Maximus  
  = Flavius Petronius Maximus Augustus.
Gedurende 2 maanden – 31 Mei 455. (westelijk rijk)
 
     
450– 457 Marcianus  
  = Flavius Marcianus Augustus.
24 Aug.450 – 26 Jan.- 7 Febr.457. (oostelijk rijk)
 
     
455– 456 Avitus  
  = M.Maecilius Flavius Eparchus Avitus Augustus.
9 Juli 455 – 17 Oct.456. (westelijk rijk)
 
     
457– 461 Maiorianus  
  = Flavius Julius Valerius Maiorianus Augustus
28 Dec.(1 April) 457 – 2 Aug.461. (westelijk rijk)
 
     
457– 474 Leo I  
  = Flavius Leo Augustus.
7 Febr.457 – 3 Febr.474. (oostelijk rijk)
 
     
461– 465 Libius Severus Augustus.  
  19 Nov.461 – na 25 Sept.465. (westelijk rijk)  
     
465– 467 Keizerloze jaren.  
     
467– 472 Anthemius  
  = Procopius Anthemius Augustus.
12 April 467 – 30 Juni 472. (westelijk rijk)
 
     
472 Olybrius  
  = (Flavius) Anicius Olybrius Augustus.
Begin April 472 – Oct.472. (westelijk rijk)
 
     
473– 474 Glycerius  
  Na zijn abdicatie werd hij bisschop van Salona.  
     
474– 475 Julius Nepos  
 

Vluchtte naar zijn vorstendom Dalmatië,
alwaar hij na een ballingschap van ca.vijf jaren te Salona

werd vermoord door Glycerius.

Deze werd daarop bevorderd tot aartsbisschop van Milaan.

 
     
475– 476 Romulus Augustulus  
 

Laatste keizer van het west Romeinse rijk.
Werd in 476 afgezet door de Germaan Odoaker
die zichzelf uitriep tot koning van Italië
onder erkenning van de soevereiniteit van

de oost Romeinse keizer.

 
     
473– 474 Leo II  
  = Flavius Leo Junius Augustus
15 Nov.473 – 10 Nov.474.
 
     
474– 491 Zeno  
  = Flavius Zeno Augustus.
9 Febr.474 – 9 April 491
 
     
491– 518 Anastasius  
  = Flavius Anastasius Augustus.
10 April 491 – 9 Juli 518.
 
     
518– 527 Justinus  
  = Flavius Justinus Augustus.
9 Juli 518 – 1 Aug.527.
 
     
527– 565 Justinianus  
 

= Flavius Petrus Sabbat(ius) Justinianus Aug.
1 Aug.527 – 14 Nov.565.
Herstelde, met hulp van zijn generaal Belisarios,
voor korte tijd de eenheid van het rijk.
Tijdens zijn regering werd de Aya Sofia (Hagia Sofia)

te Constantinopel  en San Vitale te Ravenna gebouwd.
Onder zijn regering vond de samenstelling van

het Corpus Iuris plaats.

 
     
565– 578 Justinus II  
  = Flavius Justinus Junius Augustus.
14 Nov.565 – 4 Oct.578.
 
     
578– 582 Tiberius  
  = Flavius Tiberius Constantinus Augustus.
26 Sept.578 – 14 Aug.582.
 
     
582– 602 Mauricius  
  = Flavius Mauricius Tiberius Augustus.
5 Aug.582 – 22 Nov.602.
(Niet op 13 Augustus zoals in PLRE)
 
     
602– 610 Phocas  
 

= Flavius Phocas Augustus.
22 Nov.602 – 5 Oct.610.
In 609 schonk keizer Phocas het ‘Pantheon’ aan Paus

Bonifacius IV, deze transformeerde de Romeinse tempel

in een Christelijke kerk gewijd aan Maria en alle martelaren;

(Santa Maria ad Martyres).

 
     
610– 641 Heraclius Constantinus  
  = Flavius Heraclius Novus Constantinus Augustus.
613 – 24 Mei 641.
 
     
613- 641 Constantijn III  
  Medekeizer en zoon van Heraclius.  
     
638- 641 Heracleionas  
  Medekeizer en zoon van Heracleius.  
     
641- 668 Constans II Pogonatos  
  Zoon van Constantijn III.  
     
654- 685 Constantijn IV  
  Medekeizer en zoon van Constans II.
(In 659 werden ook zijn twee jongere broers Heraclius en Tiberios gekroond.)
 
     
685- 695 Justinianus II  
  Eerste regering, (Tweede regering 705-711.)  
     
695- 698 Leontios  
  Door de aristocratie op de troon geplaatst
na het in verbanning sturen van Justinianus II.
Werd samen met zijn opvolger Tiberios
bij de terugkeer van de banneling ter dood gebracht.
 
     
698- 705 Tiberios II  
     
705- 711 Justinianus II  
  Tweede regeringsperiode.  
     
711- 713 Philippikos (Bardanes)  
  Zoon van Nikephorus.
Werd in Juni 713 door opstandige officieren blind gemaakt.
 
     
713- 715 Anastasios II  
 

Philippikos werd opgevolgd door Artemius zijn voormalige

secretaris onder de naam Anastasios II.

 
     
715- 717 Theodosius III  
  Voormalig belastingontvanger,
werd door de troepen bij de rebellie tegen Anastasios uitgeroepen tot keizer.
 
     
717- 741 Leo III  
  Kwam als strategos in opstand tegen Theodosius III
en nam diens zoon gevangen; Theodosius deed troonsafstand.
 
     
741- 775 Constantijn V  
  Zoon en, sinds 720, medekeizer van zijn vader Leo III.  
     
775- 780 Leo IV  
  Zoon van Constantijn V en kleinzoon van Leo III.  
     
780- 797 Constantijn VI  
  Zoon van Leo IV, kleinzoon van Constantijn V.  
     
797- 802 Irene  
  De moeder van Constantijn VI, liet hem blind maken en afzetten.  
     
802- 811 Nikephoros I  
  Voormalig minister van financiën onder Irene.  
     
803- 811 Staurakios  
  Zoon en medekeizer van Nikephoros I.
Werd tot abdicatie gedwongen ten gunste van zijn zwager.
 
     
811- 813 Michael I Rangabe  
  Schoonzoon van Nikephoros I  
     
813- 820 Leo V  
 

Zette Michael I af maar werd later in de Hagia Sofia door

Michael II vermoord.

 
     
820- 829 Michael II  
  Huwde met Thekla, schoonzuster van Leo V.  
     
829- 842 Theophilos  
  Zoon van Michael II.  
     
842- 867 Michael III  
  Zoon van Theophilos en Theodora ; als regentes.  
     
  Macedonische dynastie.  
     
867- 886 Basileios I  
  Liet zijn vriend Michael III vermoorden.  
     
886- 912 Leo VI  
  (De Wijze) broer van Alexander.  
     
912- 913 Alexander  
  Broer van Leo VI, en voogd van Constantijn VII.  
     
913- 957 Constantijn VII  
  Porphyrogenitos met medekeizers:  
     
920- 944 Romanos I Lakapenos  
  Schoonvader en regent van Constantijn VII.  
     
921- 931 Christophoros Lakapenos  
  zoon en medekeizer van Romanos I.  
     
924- 945 Stephanos Lakapenos  
  Zoon en medekeizer van Romanos I.  
     
924- 945 Constantijn VIII Lakapenos  
  zoon en medekeizer van Romanos I.  
     
957/9- 963 Romanos II  
  Zoon van Constantijn VII.  
     
963- 969 Nikephoros II Phokas  
  Huwde met keizerin-weduwe Theophano en werd keizer.  
     
969- 976 Johannes Tzimiskes  
  Huwde met Theodora, de zuster van Romanos II.  
     
976- 1025 Basilius II  
  (de Bulgarendoder), zoon van Romanos II.  
     
1025- 1028 Constantijn VIII  
  Broer van Basilius II.  
     
1028- 1034 Romanus III Argyropulos  
  Door zijn huwelijk met Zoë,
dochter van Constantijn VIII werd hij diens opvolger.
 
     
1034- 1041 Zoë en Michael IV  
  Broer van de eunuch Johannes Orfantrofos.  
     
1041- 1042 Zoë en Michael V Kalaphates.  
     
1042- 1050 Zoë en Constantijn lX Monomachus  
     
1050- 1055 Constantine IX Monomachus  
     
1055- 1056 Theodora  
  Zuster van Zoë.  
     
1056- 1057 Michael VI Stratiotikos  
  Op instigatie van het hof door de stervende Theodora benoemd.  
     
1057- 1059 Isaak l Comnenus  
  Door het leger uitgeroepen.  
     
1059- 1067 Constantijn X Doucas  
     
1067- 1071 Romanos IV Diogenes  
  Generaal onder Constantijn X
en huwde na diens dood de keizerin-weduwe Eudokia.
 
     
1071- 1078 Michael Vll Parapinakes  
     
1078- 1081 Nikephorus lll Botaneiates  
 

Generaal onder Constantijn IX en Romanos IV Diogenes,
kwam in 1078 in opstand tegen Michael VII en riep zichzelf uit

tot keizer; Michael VII abdiceerde.

 
     
  Eeuw der Kommenen  
     
1081- 1118 Alexios I Comnenus  
 

Neef van Isaak I Comnenus, werd keizer met steun van

het leger na de abdicatie van Nikephoros III.

 
     
1118- 1143 Johannes II Comnenus  
  Zoon van Alexios I.  
     
1143- 1180 Manuel I Comnenus  
  Kleinzoon van Alexius I. stopte verval.  
     
1180- 1183 Alexius II Comnenus  
  Zoon van Manuel I Comnenus.  
     
1183- 1185 Andronicus I Comnenus  
  Neef van Manuel I.  
     
1185- 1195 Isaak II Angelus  
  Neef van Andronicus I.  
     
1195- 1203 Alexius III  
  Broer van de door hem blind gemaakte Isaak II.  
     
1203- 1204 Alexius IV  
  Angelus met zijn blinde vader Isaak II.  
     
1204 (tot ca. April) Alexius V Ducas Murtzuphlus  
  (Geexecuteerd)  
     
  Kruisvaarders  
     
1204- 1205 Boudewijn I  
  (Boudewijn IX, graaf van Vlaanderen en Henegouwen)  
     
1205 Hendrik  
  Broer van Boudewijn.  
     
1204- 1222 Theodoros I Laskaris  
  Huwde in 1199 met Anna Angelina,
dochter van Alexius III Angelus (1195-1203)
 
     
1222- 1254 Johannes III Doukas Vatatzes van Nicaea  
  Schoonzoon van Theodorus II Laskaris.  
     
1254- 1258 Theodorus II Laskaris  
  Zoon van Johannes III Doukas Vatatzes.  
     
1258- 1261 Johannes IV Laskaris  
 

zoon van Theodoros II Laskaris.
Werd door zijn regent en sedert 1259 medekeizer

Michael VIII Paleologus blind gemaakt en gevangen gezet

en later vermoord.

 
     
1259- 1282 Michael VIII Paleologus  
  Zie boven.  
     
1282- 1328 Andronicus II Paleologus  
  Zoon van Michael VIII.  
     
1294- 1320 Michael IX  
  Zoon en medekeizer van Andronicus II.  
     
1328- 1341 Andronicus III  
  Zoon van Michael IX, kleinzoon van Andron II.  
     
1341- 1391 Johannes V Paleologus  
  Zoon van Andronicus III.  
     
1347- 1354 Johannes VI Cantacuzenus  
 

Regent voor Johannes V, riep zichzelf in 1341 uit tot keizer,
werd - na een burgeroorlog - met steun van de turken

medekeizer in 1347.

 
     
1353- 1357 Mattheüs Cantacuzenus  
  Zoon en medekeizer van Johannes VI.  
     
1376- 1379 Andronicus IV Paleologus  
  Zoon van Johannes V.  
     
1379- 1402 Johannes VII Paleologus  
  Zoon van Andronicus IV.  
     
1391- 1425 Manuel II Paleologus  
  Zoon van Johannes V Paleologus.  
     
1425- 1448 Johannes VIII Paleologus  
  Zoon van Manuel II.  
     
1448- 1453 Constantijn XI Paleologus  
  Laatste keizer.  
     
1453,
Val van de stad Constantinopolis;
viel toe aan het Ottomaanse Keizerrijk en werd de nieuwe hoofdstad Istanboel.